|
İMAM
NEVEVİ ŞERHİ |
166, 167 NOLU HADİSLER İÇİN
"Hiçbir
kul ... ailesinden, malından ve bütün insanlardan daha çok sevmedikçe"
diğer rivayette ise "çocuğundan, babasından ve bütün insanlardan"
buyruğu ile ilgili olarak İmam Ebu Süleyman el-Hattabi şöyle diyor: Bununla
tabiat gereği sevgiyi kastetmemiştir. Aksine bununla ihtiyar (irade ve seçim)
ile ortaya çıkan sevgiyi kastetmiştir. Çünkü insanın kendisini sevmesi
tabiatının bir gereğidir. Bu hususta onun kalbini etkilemenin yolu yoktur. Buna
göre buyruğun manası şudur: Sen kendi nefsini bana itaat uğrunda yok etmedikçe
benim rızamı -bu uğurda ölecek dahi olsan- kendi arzuna tercih etmedikçe beni
sevmek iddian doğru değildir. Hattabi'nin ifadeleri bunlardır.
İbn
Battal, Kadı lyaz ve başkaları -Allah' ın rahmeti onlara olsun- şöyle
demişlerdir: Muhabbet (sevgi) üç kısımdır. Büyük görmek ve tazim etmek sevgisi
-babayı sevmek gibi-, şefkat ve merhamet sevgisi -çocuk sevgisi gibi-,
benzerlik ve güzel bulmak sevgisi -diğer insanları sevmek gibi-o Nebi
(Sallallahu aleyhi ve Sellem) ise kendi sevgisinde bütün sevgi türlerini
toplamıştır.
İbn
Battal (rahimehullah) dedi ki: (2/15) Hadisin anlamı şudur: İmanını kemale
erdirmiş olan bir kimse Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'in kendi üzerindeki
hakkının babasının, oğlunun ve bütün insanların hakkından daha ileri olduğunu
bilir. Çünkü biz onun vesilesiyle ateşten kurtulduk ve onunla sapıklıktan
hidayet bulduk.
Kadı
Iyaz (rahimehullah) dedi ki: Onun sünnetini desteklemek, şeriatını korumak, o
hayatta iken ben de onun uğrunda malımı, canımı feda etseydim diye temenni
etmek onu sevmekten ileri gelir. Sözünü ettiğimiz bu husus açıkça anlaşılırsa
hakiki imanın ancak bununla tamam olabileceği ve Nebi (Sallallahu aleyhi ve
Sellem)'in değerini ve konumunu, babadan, evlattan, iyilik yapandan ve üstün
tutulandan gerçek manada yüksek tutmadıkça imanın sahih olamayacağı da açıklık
kazanmış olur. Buna inanmayarak bunun dışında bir inanca sahip olan bir kimse
ise mümin değildir. Kadı Iyaz (rahimehullah)'ın ifadeleri bunlardır. Allah en
iyi bilendir.
Bu
hadisin isnadına gelince, Müslim (rahimehullah) dedi ki: "Bize Şeyban b.
Ebu Şeybe de tahdis etti ... Enes'ten" Yine Müslim (diğer senette):
"Bize Muhammed b. el-Müsenna ile İbn Beşşar da tahdis etti. ..
Enes'ten." Bu iki isnadın ravilerinin tamamı Basralıdır. Burada anılan
Şeyban b. Ebu Şeybe, Müslim'in kendisinden çok yerde rivayet nakletmiş olduğu
Şeyban b. Ferruh'tur. Doğruyu en iyi bilen Allah'tır.